Na een succesvol Samenkracht project in een seniorencomplex aan de Lozerlaan wilde de gemeente Den Haag de aanpak Samenkracht verbreden naar migrantengroepen. De gemeente vroeg de Stichting Woonservicewijken te onderzoeken hoe Samenkracht zou werken in een andere culturele context. Zo kwamen we uit bij Fook Sau: een woongroep voor Chinese ouderen in de Schilderswijk met 53 huurappartementen. Vanuit het Landelijk Samenkracht team hebben we de training verzorgd en ondersteunden we het project inhoudelijk.
Dit Samenkracht proces laat zien hoe waardevol het is om samen te leren, en hoe krachtig een cultuur-sensitieve aanpak kan zijn wanneer bewoners, professionals en organisaties elkaar echt weten te vinden.
Een cultuur-sensitieve start: bouwen aan vertrouwen in Fook Sau
In Fook Sau zagen we hoe belangrijk het is om eerst aan te sluiten bij wat voor bewoners vertrouwd is: hun taal, hun gewoonten, hun waarden. Dat leerden we niet alleen van de bewoners zelf, maar vooral ook van professionals en sleutelfiguren die de Chinese cultuur goed kennen.
In de verkenningsfase hebben we hier veel tijd in geïnvesteerd, en zo bouwden we stap voor stap een groep op met mensen die konden tolken, duiden en verbinden.
De naam Fook Sau betekent “Gelukkig Lang Leven”.
Voor veel bewoners gaat dit niet alleen over ouder worden, maar vooral over thuis zijn in een gemeenschap. Juist die gedeelde cultuur is een belangrijke reden waarom zij daar zijn komen wonen, én waarom ze er willen blijven.
Opvallend was de bereidheid en de motivatie van tweede generatie Chinees-Nederlandse professionals en vrijwilligers om mee te doen. Omdat zij zelf zien hoe hun ouders ouder worden, voelen zij een sterke motivatie om de Chinese gemeenschap te ondersteunen en iets terug te geven. Hun betrokkenheid was essentieel omdat zij de taal spraken, de culturele nuances kenden en wisten hoe belangrijk het is om via de juiste personen vertrouwen op te bouwen. Bijvoorbeeld door te beginnen bij het bestuur van de woongroep omdat beslissingen en initiatieven in deze gemeenschap vaak via formele of gerespecteerde personen lopen.
Een gezamenlijke start met de Samenkracht training
Het bestuur ontving ons warm en stond open voor het project. Inmiddels was er ook een diverse groep professionals aangesloten vanuit wonen, welzijn en zorg: Haag Wonen, HWW Zorg, Wijkz, Centrum Groepswonen, Chinese Vrouwenvereniging en Stichting Jeugdwerk. Deze groep werd getraind in de Samenkracht-methodiek, zodat we met gedeelde uitgangspunten en werkwijze het Samenkracht project konden ingaan.
Samen aan de slag met professionals en bewoners
Na de training doorliepen we gezamenlijk een traject bestaande uit:
- Een leefwereldonderzoek (26/53 huishoudens geïnterviewd);
- Twee bewonersateliers (dialoogbijeenkomsten);
- Eén atelier voor deelnemende partnerorganisaties;
- Twee ontwerpateliers met bewoners en professionals.
De gesprekken voerden we in het Kantonees, Mandarijn en soms in het Nederlands, zodat iedereen zich goed kon uitdrukken. Daarnaast bewaakte een begeleidingsgroep de borging van de opbrengsten én de continuïteit in de onderlinge samenwerking.
Wat we onderweg ontdekten
Gaandeweg bleek dat het voor bewoners niet alleen draait om een veilige en prettige woonomgeving en hernieuwde verbinding met elkaar (na Corona), maar dat het minstens zo belangrijk is om hen sterker te maken in de communicatie met de organisaties en mensen om hen heen.
De taalbarrière beperkte bijna alle bewoners in hun zelfredzaamheid, toegang tot hulp, deelname aan de samenleving en contact met organisaties. Zo werd voor de woningcorporatie duidelijk welke woningproblemen lange tijd onder de radar waren gebleven, vooral door die taalbarrière, waarna zij in samenspraak met bewoners de nodige acties in gang konden zetten.
Door breder te kijken naar het dagelijks leven van bewoners, werden ook andere kwesties zichtbaar. Van moeite met het openbaar vervoer tot vragen over huisartsenzorg en onduidelijkheid over het aanbod aan ondersteuning en activiteiten.
Opvallend was bovendien de ongekend hoge opkomst bij de ateliers. Dat was alleen mogelijk dankzij de inzet van Chineessprekende professionals én het bestuur, dat het vertrouwen had van de bewoners en van deur tot deur ging om bewoners uit te nodigen.
Zwaan-kleef-aan: nieuwe verbindingen
Gaandeweg sloten ook nieuwe partners aan, zoals Voorall, Hadoks en Sportief Plus, en via de partnerateliers ontstonden ook verbindingen met de buurtsportcoach en (huis)artsen. Een deel van hen werkte in de ontwerpateliers met bewoners aan het verder uitwerken van ideeën uit de dialogen. Een concreet resultaat is het maandelijkse spreekuur van Wijkz en HWW Zorg, waar bewoners met hun vragen terechtkunnen en waar ook andere professionals kunnen aansluiten.
Wat het opleverde
Wat het opleverde, is rijk en veelkleurig, en nog lang niet helemaal in beeld gebracht. We zien al resultaten rond:
- Verbetering van de woningkwaliteit;
- Meer gezamenlijke activiteiten;
- Passende zorginformatie en ondersteuning;
- Een gezamenlijk Maanfeest en voorbereiding voor kerst- en nieuwjaarsfestiviteiten;
- De zoektocht naar een toegankelijke huisarts in de buurt;
- Bewoners benoemen dat ze zich minder onzichtbaar voelen en meer gehoord;
- Professionals merken dat het vertrouwen van de bewoners groeit in hun organisaties
- Vertaalapparaten, tolken en persoonlijke ondersteuning maken het bewoners makkelijker om te communiceren met de buitenwereld.
Het meest kenmerkend was misschien wel de manier van samenwerken: niet praten óver bewoners, maar samen met hen ontdekken wat nodig is. Precies daar kwam de kracht van het project tot leven.
Deze ervaringen laten zien hoe waardevol het is om samen te leren, en hoe krachtig een cultuur-sensitieve aanpak kan zijn wanneer bewoners, professionals en organisaties elkaar echt weten te vinden.
De groepsfoto hoort er echt bij als een ritueel van respect en verbondenheid.